پروفسور باربارا ساهاکیان، استاد عصبروانشناسی بالینی در دانشگاه کمبریج، گفت: «به باور ما، خواب نقش مؤثری در بهبود تواناییهای شناختی دارد، چرا که بخشی از فرایند تثبیت حافظه در هنگام خواب صورت میگیرد.»
از دیرباز خواب شبانهی کافی را با عملکرد بهتر ذهنی مرتبط دانسته شده، اما محققان هنوز در تلاشاند تا دقیقتر بررسی کنند که در دوران نوجوانی چه رخ میدهد؛ زمانی که رشد حیاتی مغز با تمایل به دیر خوابیدن و کاهش مدت خواب همزمان میشود و این همزمانی ممکن است پیامدهای پیچیدهای داشته باشد.
بهگزارش گاردین، تیم تحقیقاتی ساهاکیان به همراه محققانی از دانشگاه فودان شانگهای، دادههای ۳,۲۲۲ نوجوان را که در مطالعهی رشد شناختی مغز نوجوانان شرکت کرده بودند بررسی کردند. این مطالعه بزرگترین تحقیق بلندمدت دربارهی رشد مغز و سلامت کودکان در ایالات متحده است. شرکتکنندگان در این مطالعه اسکن مغزی شدند، آزمونهای شناختی انجام دادند و الگوی خوابشان را با استفاده از دستگاههای فیتبیت ثبت کردند. فیتبیت یک دستگاه پوشیدنی (مثل مچبند) است که فعالیت بدنی، خواب و ضربان قلب را اندازهگیری میکند.
حتی نوجوانانی که بهترین الگوهای خواب را داشتند، کمتر از مقدار توصیهشده توسط متخصصان خوابیده بودند. به گفتهی آکادمی پزشکی خواب آمریکا، نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ ساله باید هر شب ۸ تا ۱۰ ساعت بخوابند.
نوجوانان به سه گروه مشخص تقسیم شدند: گروه نخست (۳۹ درصد)، دیرتر به خواب میرفتند و زودتر بیدار میشدند و بهطور متوسط ۷ ساعت و ۱۰ دقیقه در شب میخوابیدند. گروه دوم (۲۴ درصد) بهطور میانگین ۷ ساعت و ۲۱ دقیقه خواب شبانه داشتند. گروه سوم (۳۷ درصد) زودتر به رختخواب میرفتند، طولانیتر میخوابیدند و پایینترین ضربان قلب در خواب را داشتند و بهطور میانگین حدود ۷ ساعت و ۲۵ دقیقه میخوابیدند.
در حالیکه تفاوت معناداری در دستاوردهای تحصیلی بین سه گروه شرکتکنندگان دیده نشد، گروه سوم بالاترین نمرات را در آزمونهای شناختی کسب کرد، پس از آن گروه دوم قرار داشت و گروه اول پایینترین نمرات را داشت. اسکنهای مغزی نشان داد که گروه سوم دارای بیشترین حجم مغز و بهترین عملکرد مغزی بودند.
ساهاکیان گفت: «اینکه تفاوتهای جزئی در میزان خواب چنین تأثیر بزرگی داشته باشند، واقعاً شگفتآور است. این نشان میدهد که تفاوتهای اندک در میزان خواب در طول زمان انباشته شده و به تفاوتهای چشمگیر در نتایج منجر میشوند.» برای نوجوانانی که میخواهند کیفت خواب خود را بهبود ببخشند و تواناییهای ذهنیشان را تقویت کنند، ساهاکیان ورزش منظم و خودداری از استفاده از تلفن همراه یا کامپیوتر را در ساعات پایانی شب توصیه میکند.
کالین اسپای، استاد پزشکی خواب در دانشگاه آکسفورد که در مطالعه مشارکت نداشت، گفت: «یکی از پیامدهای داشتن مغزهایی بسیار تکاملیافته که قادر به انجام وظایف پیچیده هستند، این است که انسانها بهویژه در سالهای رشد، بهشدت به خواب وابستهاند. همانطور که این تحقیق نشان میدهد، دیرخوابیدن و کمخوابی، مشکلساز است. این مسئله بیتردید در روزهای مدرسه شدت مییابد، چرا که نوجوانان ناچارند صبحها زود از خواب برخیزند و معمولاً میکوشند با خواب بیشتر در تعطیلات آخر هفته، کمخوابی خود را جبران کنند؛ پدیدهای که از آن با عنوان جتلگ اجتماعی یاد میشود.»
اسپای افزود: «ما بهعنوان یک جامعه بهتر است اهمیت بیشتری برای خواب قائل شویم، مثلاً با گنجاندن محتوای مربوط به سلامت خواب در آموزشهای شخصی و اجتماعی در مدارس متوسطه.» پروژهی Teensleep در دانشگاه آکسفورد راهکارهایی برای کمک به نوجوانان در بهبود سلامت خواب ارائه میدهد.
انجام مطالعات مداخلهای بیشتر روی نوجوانان ضروری به نظر میرسد تا روشهایی برای کمک به نوجوانانی که الگوهای خواب نامناسبی دارند، شناسایی شود. تغییرات سادهای همچون اصلاح روتین خواب، بهویژه در زمینهی استفاده از صفحهنمایشها، میتواند زمانبندی و مدت خواب را بهطور چشمگیری بهبود بخشد. این نکتهها میتواند نقشی اساسی در ارتقای کیفیت خواب نوجوانان و در نهایت سلامت ذهنی و جسمی آنان ایفا کند.
